Ombudsman Leusden Jaarverslag

Ombudsteam Leusden

Het Ombudsteam is een initiatief van de Stichting Maatschappelijke Begeleiding Leusden. Het team verleent vrijwillig en onbezoldigd zijn diensten aan de inwoners van de gemeente Leusden bij voorkeur aan gezinnen met een laag inkomen. Het voorziet in een behoefte want vrijwel iedere week wordt er een beroep op het team gedaan.

Naam en werkwijze

De Stichting Maatschappelijke Begeleiding Leusden heeft enkele jaren geleden het initiatief genomen tot de opzet van een ombudsteam.  Het team werkt uitsluitend voor inwoners uit de gemeente Leusden.

Letterlijk betekent ombudsman, scheidsrechter. In deze zin fungeert het team niet want de leden werken niet in opdracht of relatie tot partijen, die zich gebonden achten met de oplossingen die het team bedenkt. Het woord ombudsman wordt ook gebruikt voor een onpartijdige persoon die helpt bij een oplossing voor eenvoudige zaken die vast zijn gelopen. In deze betekenis werkt het team. Het team doet dat vrijwillig en onbezoldigd.

Er wordt vooral gewerkt met de redelijkheid van argumenten. Wanneer die aanpak niet tot een oplossing leidt, zal de klager toch een juridische weg moeten overwegen. Het team biedt geen alternatief voor die weg.

Het team houdt elke vrijdag spreekuur op de Hamersveldseweg 100, Leusden van 10.30 – 11.30. Iedereen kan daar binnen lopen. Slechts bij grote uitzondering en alleen na afspraak kunnen de leden op andere plaatsen en tijden geconsulteerd worden. Het team werft dus niet actief.

Samenstelling team

Het team bestaat uit inwoners van Leusden. De leden worden benoemd door het bestuur van de Stichting Maatschappelijke Begeleiding Leusden voor een onbepaalde tijd maar maximaal van vier jaren. Herbenoeming is mogelijk.

Jonjon Blom van 2014 tot 2015
Maarten de Vries van 2014 tot 2018
Rico Bakker van 2015 tot 2015

Jonjon Blom verliet het team halverwege dit jaar. Haar nieuwe werk liet niet toe dat zij dit vrijwilligerswerk kon voortzetten. Dat vinden wij jammer maar we zijn erg dankbaar voor de tijd die heeft gegeven aan dit vrijwilligerswerk. Het blijkt dat we wederzijds veel van elkaars werk kunnen profiteren in haar nieuwe functie bij de Larikslaan 2.

Rico Bakker, student rechten aan de Radboud universiteit Nijmegen, kwam in september ons team versterken. Per 31 december heeft ons team weer verlaten omdat hij elders een baan kreeg bij een advocatenkantoor.

ombudsman Leusden

Verslag

Het ombudsteam krijgt jaarlijks 70 – 100 vragen. Leusden telt ongeveer 12.000 huishoudens, 850 daarvan hebben een laag inkomen en 38 huishoudens krijgen steun vanuit de voedselbank

Het ombudsteam krijgt de meeste aanvragen uit huishoudens met een laag inkomen. De redenen daarvan zijn door het team nooit onderzocht. Enerzijds zullen mensen met een hoger inkomen sneller in staat zijn hun problemen op te lossen dan huishoudens met een laag inkomen. Mensen met een laag inkomen zullen wellicht ook met meer problemen te kampen hebben. Misschien is er ook een relatie tussen opleiding, inkomen en het vermogen om problemen zelfstandig op te kunnen lossen.

Een-gezinshuishoudens en één-oudergezinnen zijn proportioneel meer vertegenwoordigd onder de lage inkomens. Het ombudsteam krijgt verhoudingsgewijs ook meer aanvragen van beide groepen.

Wanneer zich in zulke huishoudens een probleem voordoet, heeft dat grotere gevolgen voor het tijdsmanagement dan in andere huishoudens.

Ondersteuning bieden in het vastgelopen tijdsmanagement van huishoudens is de noemer van de meeste problemen waarmee het ombudsteam geconfronteerd wordt. De praktijk leert dat huishoudens een beroep doen op het team omdat zij zelf geen of nauwelijks de tijd hebben om hun problemen op te lossen.

Veel problemen worden ook veroorzaakt door onzorgvuldig tijdmanagement van de instantie. De problemen met de Regiotaxi of Valys gaan bijna allemaal over klachten over tijd.

Problemen met instanties hebben bijna altijd een tijd component. De juiste mensen die een afdoend antwoord kunnen geven op het probleem zijn zelden beschikbaar op de momenten dat de klager zich tot de instantie wendt. Bij een-ouder-gezinnen heeft dat vaak grotere gevolgen dan voor andere huishoudens.

Ook mantelzorgers hebben een heel kwetsbaar tijdmanagement. Zorg voor een ander wordt door dagelijkse ritmes gedicteerd. Iedere inbreuk daarop verzwaart hun dagelijkse probleem. Het lot dat hun treft is onrechtvaardig. Daarom is het rechtvaardig dat de samenleving dit lot verlicht. Zo kunnen zij langer hun onrechtvaardige lot dragen en zullen zij de samenleving minder tot last zijn.

Een afdoende remedie is er niet. Veel problemen zijn onvoorspelbaar en daarom moeilijk of niet te voorkomen. Bijna ieder probleem is uniek. Zij gaan niet alleen over problemen met overheidsinstanties maar ook met woningbouwcorporaties en zorgverleners.

Het aantal zaken is gering. Uit dit feit kunnen geen verregaande conclusies getrokken worden. Wellicht doen mensen geen beroep op het team omdat het geen formele functie heeft. Misschien is het team toch nog te onbekend.

Gelukkig is de samenwerking tussen ons en de lokale instanties goed. De lokale lijnen zijn kort. Hierdoor kan er snel hulp worden geboden. Dat telt dubbel.

Problemen

De problemen beperken zich bijna geheel tot het sociale domein. Zij betreffen:

Aandachtsgebied

Omschrijving

Aantal

Vervoer

Leerlingen vervoer, Valys, regiotaxi, woon-werkverkeer

11

Financieel

Inkomen, schulden, pensioenzaken,

10

Zorg

CAK, WMO,

9

Sociale zekerheid

Uitkeringen

6

Wonen

Wonen en zorg, aanpassingen van woningen

3

Consumentenzaken

Internet, telefonie incassabureaus

2

Arbeid

Arbeidsongeschiktheid, arbeidsovereenkomsten

3

Overig

Jeugdzorg,

6

TOTAAL

 

50

In deze tabel zijn de aanvragen niet opgenomen waarin het team met een eenvoudig antwoord het probleem kon oplossen.

Vervoer

In het begin van dit jaar werden er verschillende problemen in goede samenwerking met de gemeente opgelost betreffende het vervoer van leerlingen met een beperking naar het speciaal onderwijs. De regiotaxi heeft verschillende verbeteringen doorgevoerd na een gesprek met het team. Dit heeft geresulteerd in minder klachten bij het team over de regiotaxi. Klachten over Valys zijn er niet veel maar blijken lastiger oplosbaar. Dit komt mede doordat Valys een complexe wijze van werken heeft. De regels betreffende de vergoedingen voor woon-werk verkeer voor mensen met een beperking blijven complex.

Financieel

De boetes ingevolge de toepassing van de wet Mulder, de terugbetaling van onterecht ontvangen vergoedingen, het optreden van incassobureaus zijn steeds weer terugkerende problemen. Stadsring 52 heeft nu geregeld spreekuur op de Larikslaan 2. Dit is een belangrijke verbetering want snelheid is belangrijke component bij de oplossing van schuldproblemen.

Het team werd ook ingeschakeld bij vragen over pensioenen van ZZP-ers. Onze conclusie is dat deze slecht zijn geregeld. Veel gedoe om weinig. Zij zullen op termijn ongetwijfeld tot sociale problemen leiden.

Zorg

We kunnen geen problemen voor cliënten oplossen als ook wij ‘van het kastje naar de muur worden gestuurd’. Zo worden problemen alleen maar groter. Een voorbeeld daarvan is het Centraal Administratiekantoor ( CAK ). Verschillende cliënten kregen onduidelijke rekeningen die onbegrijpelijk onderbouwd waren. Misschien komt het omdat de zorgketens zo ingewikkeld zijn, dat niemand meer weet wie waarvoor verantwoordelijk is. Er zijn veel verschillende instanties en veel personen bij betrokken. Blijkbaar vergeten de ontwerpers van deze ketens dat de totale foutafwijking altijd exponentieel toeneemt bij elke afzonderlijke handeling. Wellicht komt het ook omdat er fouten optreden in de communicatie zelf: de postbezorging, de e-mail communicatie, de software van de datasystemen. Hoe dan ook, we kregen in verhouding veel zaken waarin het Centraal Administratiekantoor (“CAK”) een cruciale rol speelt. Zoals gezegd cliënten maar ook wij blijven in het duister tasten wie verantwoordelijk is voor de fouten. Frappant genoeg werd het CAK enkele maanden geleden nog veroordeeld tot het betalen van proceskosten en griffiekosten (ondanks het feit dat zij in het gelijk werd gesteld) wegens onduidelijke en onbegrijpelijke onderbouwingen van de door haar verstuurde rekeningen.[1]

Sociale zekerheid

Het merendeel van de mensen die problemen meldden op dit terrein waren immigranten. Al hun problemen verschilden.

Wonen

De evolutie is blind. Zij probeert alleen een zo goed mogelijke aanpassing te vinden op gewijzigde omstandigheden. Deze natuurwet geldt ook voor mensen. Zelden zijn zij in staat goede oplossingen voor de toekomst te bedenken. De meeste oplossingen leiden tot onbedoelde en ongewenste effecten. Zo ook bij het wonen. Enige jaren geleden werden in ons dorp woonvormen ontwikkeld waarbij zorg en wonen in één pakket werden aangeboden. Mensen van nu waarderen deze contractuele koppeling tussen wonen en zorg niet meer. Zij klaagden daarover bij het team. In samenwerking met de woningbouwcorporatie en de zorg zijn veel van deze problemen opgelost.

Voor mensen die gaan scheiden, is er zelden direct woonruimte beschikbaar. Zij kloppen bij het team aan omdat zij menen dat iedereen recht heeft op onderdak en dat de overheid daarvoor zou moeten zorgen. Het zou goed zijn als de overheid dit beeld corrigeert in haar voorlichting naar burgers.

Consumentenzaken

Contracten met internet aanbieders leiden geregeld tot problemen. Het team kon optreden tegen een aanbieder die contracten voor exact dezelfde dienst was aangegaan met iemand met een verstandelijke beperking.  Ook aanbieders van energie bieden niet altijd goede diensten. Consumenten hebben problemen met hun afrekeningen en soms ook met de aansluitingen.

Incassobedrijven gedragen zich onbeschoft wanneer zij consumenten op ontoelaatbare manier onder druk zetten. Ze dreigen nogal eens met beslaglegging of gedwongen verkoop van de inboedel. Consumenten zijn geïntimideerd want zij weten dan niet dat incassobureaus die bevoegdheid helemaal niet hebben. Het gevolg is bijna altijd dat consumenten nog dieper in de schulden raken. Als die schulden dan uiteindelijk gesaneerd moeten worden, betaalt de gemeenschap een deel van de rekening van dit onbeschofte gedrag.

[1] Mr. Frank Visser, PLUS Magazine, De schrijvende rechter: Wie niet luisteren wil.

Arbeid

Steeds minder mensen zijn lid van een vakbond. Niet slim wanneer er een arbeidsconflict ontstaat want ons team is geen scheidsrechter. Ons advies beperkt zich doorgaans tot de opsomming van rechten.

Overig

De overige zaken zijn zeer uiteenlopend. Van regeling voor eigen bijdragen tot de rol van de raad van kinderbescherming,

Evaluatie

Op basis van de cijfers gaan we er vanuit dat een groeiend aantal personen een beroep op het team zal doen. Het zijn vooral mensen met een laag inkomen die bij het team aankloppen. Instellingen als het Nibud geven aan dat het aantal huishoudens met een laag inkomen toeneemt. Men vreest zelfs dat steeds meer gezinnen structureel in deze situatie zullen blijven verkeren.

Huishoudens met een laag inkomen zijn nogal eens kwetsbaar in hun tijdmanagement. Wanneer zij niet tijdig en snel geholpen worden, dreigt het gevaar dat de oplossing van die problemen steeds meer tijd en daardoor geld gaat kosten. Het ombudsteam kan hierin een bescheiden rol vervullen. De sociale netwerken in Leusden helpen ons daarbij. De lijnen zijn kort. We hopen dat dit zal blijven. Het is in ons aller belang.

 

Reageren is niet mogelijk